Het Schuttersbosch

Eikvaren

Start
Actueel
Agenda
B.B.S. Algemeen
Buurtpreventie
Huis & Tuin
Links
Educatief
Gastenboek

Bereklauw ] Sporkenhout ] Heksenkruid ] Wegedoorn ] Cantharel ] [ Eikvaren ] Jeneverbes ]

 

Door Netty Selder

Foto’s: Joop Selder


Eikvaren Gewone eikvaren = Polypdium vulgare

Familie: Polypodaceae


In Nederland komen ongeveer 30 soorten varens voor. Varens behoren tot de oudste plantengroepen van de wereld. Meer dan 350 miljoen jaar geleden waren de varens de voornaamste landplanten. Ze zijn verdrongen door de hogere planten.Varens waren de eerste planten met wortels, bladeren en stengels.

Eikvarens groeien op half of geheel beschaduwde plaatsen in het bos. Op humusrijke en kalkarme gronden. Men vindt ze in rotsspeten of steenplateaus en op bemoste bosgrond. In knotwilgen, op muren en houtwallen. Ook wel als epifyt op boomstammen. Epifyten zijn planten die op andere planten groeien zonder aan de gastheerplant voeding te onttrekken, in tegenstelling tot een parasietplant. Eikvarens behoren tot een van de mooiste varens uit onze bossen

Er zijn twee soorten eikvarens: 

  • Gewone eikvaren: Polypodium vulgare 

  • Brede eikvaren: Polypodium interjectum

De gewone eikvaren is tien tot 40 centimeter hoog. Ze heeft een dikke kruipende wortelstok die met bruine haren bezet is. Vlak onder de grond groeien de afgeplatte stengels die zo dun als een potlood zijn. Ze zijn bruinrood en dragen nog littekens van de oude bladscheuten.

In het voorjaar beginnen de varens te groeien en ontrollen er nieuwe bladscheuten uit tot varenbladeren die 30 tot 40 cm lang kunnen worden. De vorm en de bouw van de bladeren kunnen erg veranderlijk zijn deze soort. De gesteelde bladeren zijn dofgroen, vrij stijf en veerdelig. Meestal blijven ze de hele winter groen. Aan de onderzijde van de bladeren draagt de varen sporen in twee rijen tussen de middennerf en bladrand. De sporeknopjes zijn eerst oranje later bruin. Deze sporen hebben geen dekvliesje en zijn rond. Zij vormen één soort sporen en zijn "isospoor".

De brede eikvaren heeft langere, tot 70 centimeter lange, bladeren. De sporangiën zijn elliptisch. De brede eikvaren komt voor in kalkrijke duinen, het gebied langs de grote rivieren en veel op knotwilgen in Zuid Limburg. Alle varens zijn sporenplanten. Sporenplanten planten zich voort door middel van sporen in plaats van door zaad. Het zijn dus bloemloze planten.

In het Schuttersbosch heb ik geen Eikvaren kunnen vinden. Varens groeien hier genoeg maar geen Eikvaren. Maar in de kloostertuin waar mijn heerbroer woont staan er tientallen. Ik heb er een stukje van gekregen. Deze staat nu in de tuin. De eerste foto is van de onderkant van de gewone Eikvaren. De tweede foto is van een gekweekte soort die ik toevallig kreeg.

Toepassing In de maanden september tot november worden de wortelstokken opgegraven en gedroogd. De wortelstok is in het begin zoet, daarna bitter van smaak. Ze bevatten: looistof, veel slijm, olie, glycerine, suiker en hars. Ongeveer 4 tot 10 gram fijngemaakte wortel wordt overgoten met kokend water. Deze thee mag niet gekookt worden omdat de glycerine dan wordt afgebroken. De thee is een middel tegen kinkhoest en bronchitis. Ook als middel tegen milt- en leveraandoeningen. Het is een mild laxeermiddel en tenslotte een middel tegen sombere stemmingen.


U kunt een e-mailbericht met vragen of opmerkingen over deze website verzenden aan schuttersbosch@dse.nl.
Copyright © 2002 Bewoners Belangenvereniging Schuttersbosch
Laatst bijgewerkt: 27 februari 2010